Yük planlama programı nedir ve nasıl seçilir?

Yük planlama programı, çeki listesindeki kolileri, paletleri ve diğer yükleri seçtiğiniz tır ya da konteynerin iç ölçülerine tek tek yerleştiren; kaç araç gerektiğini, her parçanın nerede duracağını ve hangi sırayla yükleneceğini hesaplayan yazılımdır. Tır yükleme programı, konteyner yükleme programı ya da yük planlama yazılımı adlarıyla da aranır. Hepsinin cevap verdiği soru aynıdır: “Bu sevkiyat kaç araca, hangi düzende sığar?”

Bu rehber, böyle bir programın Excel hesabından nerede ayrıldığını somut bir örnekle gösteriyor, satın almadan önce bakmanız gereken ölçütleri sıralıyor ve tek tabloluk bir kontrol listesi veriyor. Araçların iç ölçülerine ayrıca bakmak isterseniz tır ve konteyner iç ölçüleri rehberi ayrı bir sayfada.

Yük planlama programı ne yapar?

Kısaca: çeki listesini alır, yükü araca yerleştirir ve sonucu ofisin ve deponun kullanabileceği belgelere çevirir. İyi bir program bu işi saniyeler içinde ve her seferinde aynı kurallarla yapar; planın kalitesi planlayıcının o günkü dikkatine bağlı kalmaz.

Tipik akış dört adımdır:

1. Çeki listesi girilir. Ölçüler, adetler, ağırlıklar ve gerekiyorsa “üstüne konmaz” ya da “dik durmalı” gibi kurallar Excel, CSV, PDF veya ERP'den aktarılır.
2. Araç seçilir. Tenteli tır, mega treyler, kamyon ya da 20' ve 40' konteyner; gerekirse firmanın kendi aracı ölçüleriyle eklenir.
3. Motor yerleştirir. Yerleştirme motoru her parçaya yer arar, azami yükü ve ağırlık dağılımını denetler, sığmayanı sonraki araca aktarır.
4. Sonuç paylaşılır. 3D plan, yükleme raporu, sıra etiketleri ve depo için adım adım yükleme talimatı hazırlanır.

Programın asıl katkısı karar anında görülür. Nakliyeciyle konuşmadan önce kaç araç gerektiğini, hangi araç tipinin daha az araçla gideceğini ve son araçta ne kadar boş yer kaldığını bilirsiniz.

Excel ile yük planlamadan farkı nedir?

Excel hesabı genellikle hacmi ya da taban alanını böler; kutuların aracın genişliğine ve yüksekliğine nasıl dizileceğini bilmez. Bu yüzden sonuç ya fazla iyimser çıkar (araç sığar sanılır, rampada yük kalır) ya da emniyet payı eklenince fazla kötümser olur (gereğinden çok araç tutulur). Aşağıdaki örnekte aynı veriyle iki yaklaşımın nerede ayrıldığını görebilirsiniz. Bu yazıdaki yerleşim sayılarının tamamı StowCargo yerleştirme motorunun 27 Ekim 2026 tarihli hesabıdır ve yalnız ölçüye göredir.

Örnek: 900 koli, bir tenteli tır

Diyelim ki 600 × 400 × 400 mm ölçüsünde 900 koliniz var ve koliler her yöne çevrilebiliyor. Tenteli tırın iç ölçüsü 13.600 × 2.480 × 2.700 mm, yani iç hacmi yaklaşık 91,07 m³. Bir koli 0,096 m³ tutar.

• Excel hesabı: 91,07 ÷ 0,096 = 948 koli. Tablo “900 koli tek tıra rahatça sığar” der.
• Gerçek yerleşim: Kolileri tek tek dizen motor aynı tıra en fazla 884 koli yerleştirir; bu, iç hacmin %93,2'si. 900 kolinin 16'sı rampada kalır.
• Doğru karar: Ya ikinci bir araç ayarlanır ya da daha yüksek bir araç seçilir. İç yüksekliği 3.000 mm olan mega treylere aynı koliden 1.020 adet sığar; sevkiyat tek araçla gider.

Fark kâğıt üzerinde küçük görünür; sevkiyat günü ise tır kapıdayken 16 koli için ek araç aramak demektir.

Paletli yükte taban alanı da yanıltır

Paletli yükte Excel genellikle taban alanını böler. Tenteli tırın taban alanı 13,60 × 2,48 = 33,73 m²; endüstriyel palet (1.200 × 1.000 mm) 1,2 m² kaplar. Bölme 28 palet verir. Gerçekte tek katta 26 endüstriyel palet sığar: iki palet yan yana 2.400 mm tutar ve kalan 80 mm hiçbir işe yaramaz; tırın boyu 1.000 mm'lik sıralara bölününce 13 sıra çıkar, kalan 600 mm'ye palet girmez.

Euro palette (1.200 × 800 mm) aynı tır tek katta 34 palet alır; bu da 13,6 yükleme metresine (LDM) denk gelir. Formülün ayrıntısı için yükleme metresi (LDM) rehberine, araç araç palet sayıları için tıra kaç palet sığar yazısına bakabilirsiniz.

Konteynerde fark büyür

Konteynerlerin iç ölçüleri koli ölçülerinin katlarına daha az denk gelir; bu yüzden hacim bölmesi ile gerçek yerleşim arasındaki fark artar. 20' kuru yük konteynerin iç hacmi yaklaşık 33,20 m³. Hacim bölmesi 345 koli derken motor aynı koliden 282 adet yerleştirir (%81,6). 40' High Cube'da hacim bölmesi 795, gerçek yerleşim 700 kolidir (%88,0). Aradaki fark, duvar ve tavan boyunca kalan ve hiçbir koli yönüne uymayan ince şeritlerden gelir.

Excel'in yeri yine de vardır. Tek tip paletli yükte LDM ile kaba navlun teklifi almak için yeterlidir. Karışık çeki listesinde, istif kuralında ve dingil yükünde yetmez. Tek ürünlük hesabı hesap açmadan ücretsiz yük hesaplama aracıyla yapabilirsiniz.

Yük planlama programı seçerken hangi ölçütlere bakmalısınız?

En önemli ölçüt, programın sizin yüklerinizle kaç araç ve ne kadar yük boyu çıkardığıdır. Diğer ölçütler, planın depoya, müşteriye ve ERP'ye ne kadar kolay ulaştığını belirler. Piyasada EasyCargo, Goodloading, Cargo-Planner ve CubeMaster gibi yerleşik araçlar var; aşağıdaki ölçütler hangisini değerlendirirseniz değerlendirin aynı biçimde uygulanır.

Motor kalitesi ve ölçülebilir doluluk

Satıcının “yüksek doluluk” demesi yetmez; sonucu ölçebilmelisiniz. Herkese açık BR1–BR7 konteyner yükleme test seti gibi bir kıyastaki sonucu sorun, ardından son aylardan birkaç çeki listesini girip önerilen araç sayısını ve yük boyunu gerçekte kullandığınızla karşılaştırın. Planın kaç saniyede geldiğine de bakın; liste gün içinde birkaç kez değişir.

Araç kütüphanesi ve iç ölçüler

Hesap iç ölçüyle yapılır. ISO 668'e göre 20' konteynerin dış boyu 6.058 mm iken tipik iç boyu 5.898 mm'dir. Hazır araçlarda iç ölçü ve azami yük yazmalı, kendi aracınızı da ekleyebilmelisiniz; iç ölçüler üreticiye göre birkaç santimetre değişir. Ayrıntı: konteyner ölçüleri ve palet kapasitesi.

Çeki listesini içe aktarma

Planlayıcının zamanının çoğu hesapta değil, veri girişinde geçer. Program Excel ve CSV'yi doğrudan okumalı, sütun başlıklarını tanımalı ve santimetreyle milimetreyi karıştırmamalı. Müşteriden PDF ya da fotoğraf geliyorsa listeyi yeniden yazmadan okuyabilmesi elle girişteki yazım hatalarını da ortadan kaldırır.

İstif, yön ve kırılgan yük kuralları

“Üstüne konmaz”, “dik durmalı”, kat sınırı ve ağır yükü hafifin üstüne koymama gibi kurallar ürün başına tanımlanabilmeli. Her kuralın bir yer maliyeti vardır. İyi bir program aynı yükü kurallı ve kuralsız hesaplayabilir; böylece farkı araç sayısı ve yük boyu olarak görür, kuralın gerçekten gerekip gerekmediğine veriyle karar verirsiniz.

Dingil yükü ve ağırlık dağılımı

Toplam ağırlığın azami yükün altında olması dingillerin de sınırın altında olduğu anlamına gelmez. Ağır paletler öne yığılırsa çekicinin dingilleri zorlanır, yük arkada toplanırsa dorse dingilleri. Program dingil başına yükü ve ağırlık merkezini hesaplamalı, yanal dengeyi göstermeli ve sınır aşılınca uyarmalıdır.

3D görünüm ve raporlar

3D görünüm kontrol içindir; asıl iş paylaşılan belgededir. Rapor yük listesini, üst ve yan görünüşü, yükleme sırasını, dingil yüklerini ve sabitleme notlarını içermeli, nakliyecinin ve müşterinin anlayacağı sadelikte olmalı.

Depoda adım adım yükleme

Plan forklift operatörüne ulaşmazsa ofisteki hesap boşa gider. Telefonda açılan bir bağlantı sıradaki kutuyu ve yerini göstermeli, sıra etiketleri doğru kutuyu buldurmalı, ekran depo ekibinin dilinde açılabilmeli. Örnek: depoda telefonla adım adım yükleme.

ERP entegrasyonu

Sipariş ve çeki listesi zaten ERP'de duruyorsa elle aktarmak hem zaman alır hem hata doğurur. Belgelenmiş bir API, açık bir şema, XML ya da JSON desteği ve yükleme bitince ERP'ye haber veren bir bildirim (webhook) arayın. Bağlantıyı kimin kuracağını da baştan netleştirin: kendi yazılım ekibiniz mi, satıcı mı? Seçenekleri ERP ile yük planlama entegrasyonu yazısında ele aldık.

Veri gizliliği ve kurulum yeri

Çeki listeleri müşteri adı, ürün ve sipariş bilgisi taşır. Belgenin nerede işlendiğini (cihazda mı, satıcının sunucusunda mı, üçüncü bir hizmette mi), planların nerede saklandığını ve gerekirse programın şirketinizin kendi sunucusuna kurulup kurulamayacağını sorun.

Fiyat modeli ve dil

Aylık fiyat tek başına yanıltabilir. Ücretin kullanıcı başına mı, plan sayısına göre mi alındığını, yalnız görüntüleyen kullanıcıların ücretli olup olmadığını, yıllık indirimi ve şirket sunucusu için lisans biçimini karşılaştırın. İhracatçı için dil de ayrı bir ölçüttür: Türkçe arayüz ve rapor, yabancı müşteri ve nakliyeci için İngilizce belge.

Alıcı kontrol listesi

Satıcıyla görüşmeden önce aşağıdaki tabloyu yanınıza alın. Her satır, demo sırasında kendi verinizle sınayabileceğiniz bir soru.

StowCargo bu ölçütleri nasıl karşılıyor?

Aynı listeyi kendi ürünümüz için, yalnız doğrulanmış bilgilerle dolduruyoruz. Kararı yine kendi çeki listenizle vermenizi öneririz.

• Motor: Rust ile yazılıp WebAssembly'ye derlenen motor tarayıcıda çalışır ve planı saniyeler içinde verir. Herkese açık BR1–BR7 konteyner yükleme test setinde ortalama hacim doluluğu yaklaşık %92,6 (kendi ölçümümüz, örnek başına 1 sn, Ekim 2026). Varsayılan öncelik boşluğu en iyi kullanmaktır; kırılacak ürün taşıyorsanız istif kurallarını açarsınız.
• Araçlar: Tenteli, mega, frigo ve açık kasa tır, kırkayak, 10 teker kamyon, kamyonet, panelvan ile 20', 40' ve 45' kuru yük, High Cube, open top ve reefer konteynerler iç ölçüleri ve azami yükleriyle hazır; kendi aracınızı da eklersiniz.
• İçe aktarma: Excel, CSV, StowCargo XML, PDF ve fotoğraf. PDF ve fotoğraftaki yazı cihazınızda okunur.
• Ağırlık: Dingil yükü, ağırlık merkezi ve sabitleme önerisi plana ve rapora eklenir.
• Belgeler: A4 yükleme raporu, QR'lı sıra etiketleri, Excel, CSV ve XML dışa aktarma.
• Depo: Hesap gerektirmeyen telefon bağlantısıyla adım adım yükleme; ekran Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça.
• ERP: İş planında StowCargo XML 1.0 ve JSON ile API, OpenAPI 3.1 tanımı ve imzalı webhook. İsterseniz Logo, Netsis, Mikro, SAP, Microsoft Dynamics, Oracle ya da şirket içi yazılımınız için entegrasyonu biz kurarız; yıllık İş planında entegrasyon süreci desteği hediyedir, daha büyük özel akışlar teklifle yapılır. Ayrıntılar ERP entegrasyonu sayfasında.
• Gizlilik: Yerleştirme tarayıcıda hesaplanır, belgeler cihazda okunur; kaydettiğiniz planlar sunucudaki arşive yazılır. On-prem lisansla program şirketinizin sunucusunda çalışır.
• Fiyat: Bireysel aylık $4,99; Ekip kişi başı aylık $9,99 (en az 2 kullanıcı); İş kişi başı aylık $29,99. Yıllık ödemede 2 ay bedava. On-prem tek seferlik $1.499 lisans. Fiyatlar vergiler hariçtir; ücretsiz plan ve deneme yoktur.
• Dil: Arayüz ve rapor Türkçe ve İngilizce.

Bilinen sınırları da yazalım: planlama geniş ekran (bilgisayar ya da tablet) için tasarlandı; telefonda depo ekranı çalışır.

Sonuç

Yük planlama programı, Excel'in hacim bölmesiyle göremediği geometriyi hesaba katar. Tek tip kolide bile tenteli tırda 64 kolilik, 20' konteynerde 63 kolilik bir fark çıkar; karışık listelerde, istif kurallarında ve dingil yükünde bu fark büyür. Program seçerken satıcının sözüne değil, kendi çeki listenizle aldığınız araç sayısına ve yük boyuna bakın; ardından planın depoya, müşteriye ve ERP'ye nasıl ulaştığını kontrol listesiyle değerlendirin.

İlk adım olarak en sık gönderdiğiniz koliyi ya da paleti ücretsiz yük hesaplama aracına girin ve sonucu bugünkü Excel tahmininizle karşılaştırın. Karışık listeler, dingil yükü ve depo talimatı için planları ve fiyatları inceleyebilirsiniz.