Yükleme metresi (LDM) nedir, nasıl hesaplanır?

Parsiyel yük için navlun teklifi istediğinizde taşıyıcının ilk sorduğu bilgilerden biri yükünüzün kaç yükleme metresi tuttuğudur. Yükleme metresi (LDM, İngilizce loading metre), yükün standart 2,40 m genişliğindeki bir dorsede boyuna kapladığı uzunluktur ve Türkiye ile Avrupa karayolu taşımacılığında parsiyel fiyatın temel ölçülerinden biridir.

Kısa cevap: LDM = uzunluk (m) × genişlik (m) ÷ 2,4. Bir Euro palet 0,4 LDM, bir endüstriyel palet 0,5 LDM, 13,60 m'lik bir tır 13,6 LDM'dir. Bu yazıda formülü örneklerle, palet tipine ve araca göre hazır değerleri, istiflemenin etkisini ve teklif öncesi en sık yapılan hataları bulacaksınız.

Yükleme metresi (LDM) nedir?

Yükleme metresi, yükün dorse tabanında boyuna kapladığı uzunluğun metre cinsinden karşılığıdır. Ölçü, dorsenin kullanılabilir genişliğini 2,40 m kabul eder. Bu yüzden 2,40 m genişliğinde ve 1 m boyunda bir şerit 1 LDM'dir; taban alanı olarak 2,4 m²'ye karşılık gelir.

LDM'nin pratik anlamı şudur: taşıyıcı dorseyi boyuna satılan bir kaynak gibi görür. Yükünüz dorsenin önünden itibaren 4 metre yer kaplıyorsa o 4 metreye başka müşterinin yükü konamaz, yükünüz hafif olsa bile. Ağırlık ya da hacim tek başına bu kaybı göstermez; LDM gösterir.

Ölçü en çok parsiyel (kısmi, grupaj) karayolu taşımacılığında kullanılır. Komple tır siparişinde aracın tamamını kiralarsınız; konteyner taşımada ise navlun çoğu zaman konteyner başına belirlenir. Karayolu araçlarının iç ölçülerini ve LDM değerlerini araç ve konteyner iç ölçüleri sayfasında tek tek görebilirsiniz.

LDM nasıl hesaplanır?

Yükün taban uzunluğunu ve genişliğini metreye çevirip çarpın, sonucu 2,4'e bölün:

LDM = uzunluk (m) × genişlik (m) ÷ 2,4

Birden fazla parça varsa her birinin LDM'sini bulup toplayın. Parçalar üst üste konabiliyorsa yalnız tabana değen parçalar sayılır, çünkü üstteki parça yeni bir taban alanı kaplamaz.

Örnek hesaplar

Son satır kuralın kısa yolunu gösterir: yük dorsenin tam genişliğini kaplıyorsa LDM doğrudan yük boyuna eşittir. Euro paletlerde de aynı sonuç çıkar. Üç palet yan yana boyuna dizildiğinde (3 × 0,8 m = 2,4 m) her sıra 1,2 m boy kaplar ve 3 palet 1,2 LDM, yani palet başına 0,4 LDM eder. İki palet enine dizildiğinde (2 × 1,2 m = 2,4 m) sıra 0,8 m olur; sonuç yine palet başına 0,4 LDM'dir.

Palet tipine ve araca göre kaç LDM eder?

Euro palet 0,4 LDM, endüstriyel palet 0,5 LDM'dir. 13,60 m'lik bir tır 13,6 LDM'dir ve tabanına tek katta 34 Euro palet ya da 26 endüstriyel palet alır. Aşağıdaki tablo bu değerleri karayolu araçlarına göre gösterir. Palet sayıları yerleştirme motorunun hesabıdır (tek kat, paletler arasında boşluk yok); pratikte forklift ve sabitleme payı için bir sıra eksik planlanabilir. İç ölçüler tipik değerlerdir ve üreticiye göre birkaç santimetre değişir.

Endüstriyel palet sütunundaki fark dikkat çekicidir. 26 endüstriyel palet alan hesabıyla 13,0 LDM eder ama 13,60 m tırın tamamını kullanır. Paletler enine ikişer dizildiğinde (2 × 1,2 m = 2,4 m) her sıra 1,0 m boy kaplar; 13 sıradan sonra kalan 0,6 m yeni bir sıraya yetmez. Komple yükte endüstriyel palet başına düşen gerçek taban payı bu yüzden 0,5 LDM'den biraz fazladır. Parsiyelde fark küçüktür, ama yükün tıra sığıp sığmayacağını hesaplarken bu artığı unutmayın. Aracın ayrıntılı ölçüleri için 13,60 m tenteli tır sayfasına bakabilirsiniz.

Kamyonet ve panelvan gibi iç genişliği 2,40 m'nin altında kalan araçlarda LDM yalnız fiyat birimi olarak anlam taşır; kaç palet sığdığını aracın genişliği belirler. Araç başına palet ve koli sayıları için tıra kaç palet sığar yazısına, deniz yolu için konteyner ölçüleri ve palet kapasitesi yazısına göz atın.

Taşıyıcı neden LDM, ağırlık ya da hacimle fiyat verir?

Taşıyıcı bir parsiyel yükü üç ölçüyle değerlendirir: gerçek ağırlık, hacim ve yükleme metresi. Genellikle her birini kendi tarifesindeki ortak bir birime çevirir ve hangisi daha büyük çıkıyorsa onu faturalandırır. Ödeyeceğiniz tutarı yükün en baskın özelliği belirler.

• Ağır ve küçük yük (metal parça, seramik gibi): dorsede az yer kaplar ama aracın taşıma sınırını hızla doldurur. Fiyatı çoğu zaman ağırlık belirler.
• Hafif ama hacimli yük (tekstil, köpük, mobilya gibi): ağırlığı düşüktür ama yüksekliği ve hacmi aracı doldurur. Fiyatı hacim belirleyebilir.
• İstiflenemeyen palet: üstüne yük konamadığı için paletle dorse tavanı arasındaki alan boşa gider. Fiyatı çoğu zaman LDM belirler.

Bir LDM'nin kaç kilogram ya da kaç metreküp sayılacağı taşıyıcıya, hatta güzergâha göre değişir; sektörde herkesin uyduğu tek bir katsayı yoktur. Teklifleri karşılaştırırken her taşıyıcıya hangi dönüşüm değerini kullandığını, en düşük fatura tutarı uygulayıp uygulamadığını ve kısmi sıraları yukarı yuvarlayıp yuvarlamadığını sorun. Aynı yük için gelen iki teklif arasındaki fark çoğu zaman bu üç cevaptan çıkar.

Bir eşik daha var: parsiyel yük büyüdükçe komple araç kiralamak daha ekonomik hâle gelebilir. 13,6 LDM'lik tabanın büyük kısmını dolduran bir yük için hem parsiyel hem komple tır fiyatı alın. Hafif ve hacimli yüklerde mega treyler aynı 13,6 LDM tabanda 3.000 mm iç yükseklik sunar; tenteli tırda bu değer 2.700 mm'dir.

İstif ve yön LDM'yi nasıl değiştirir?

İstiflenebilirlik LDM'yi en çok etkileyen etkendir: iki kat istiflenebilen paletler, istiflenemeyenlerin yaklaşık yarısı kadar LDM tutar. 10 Euro palet tek katta 4 LDM, iki katta 2 LDM eder. 34 Euro palet tek katta tırın tamamını (13,6 LDM) doldururken iki kat istifte 6,8 LDM'ye iner. Tek sayıda palette son yığın tek kalır; 5 palet iki kat istifte 3 yığın, yani 1,2 LDM eder.

İstif beyanının fiziksel bir koşulu vardır: üst üste konan iki yüklü paletin toplam yüksekliği aracın iç yüksekliğini aşmamalıdır. 13,60 m tenteli tırda bu sınır 2.700 mm, mega treylerde 3.000 mm'dir. Paletin üstü düz değilse, ürün ezilmeye dayanıksızsa ya da ambalaj üst yük taşıyamıyorsa yükü “istiflenemez” olarak bildirin. Taşıyıcı yükü teslim aldığında istiflenemeyeceğini görürse LDM'yi yeniden hesaplar ve fatura değişir.

Yön de sonucu etkiler. Alan formülü parçanın nasıl döndüğüne bakmaz, ama dorsenin genişliği bakar:

• Dorse iç genişliğinin yarısından (tenteli tırda 2.480 mm'nin yarısı, 1,24 m) geniş bir parçanın yanına benzer bir parça sığmaz. Örneğin 3,0 × 1,3 m'lik bir sandık formülle 1,625 LDM eder, ama yanında kalan 1,18 m'lik şeride yalnız dar yükler girer. Taşıyıcı bu durumda tam boyu, yani 3,0 LDM'yi isteyebilir.
• Euro paletlerde boyuna üçlü ya da enine ikili dizilim aynı LDM'yi verir. Ancak tek ya da iki paletlik küçük gönderilerde sıranın boş kalan yerine başka yük konup konamayacağı taşıyıcının yerleşimine bağlıdır.

LDM hesaplamada sık yapılan hatalar nelerdir?

En pahalı hatalar ölçüyle ve beyanla ilgilidir; formülün kendisi nadiren yanlış uygulanır.

1. Paletin değil, yükün dış ölçüsünü almamak. Ürün paletten taşıyorsa hesabı en dış ölçüden yapın. 1,3 × 0,9 m'ye taşan bir Euro palet yükü 0,4 değil, yaklaşık 0,49 LDM tutar.
2. İstif beyanını kontrol etmeden vermek. İki kat istif LDM'yi yarıya indirir; yükleme sırasında tutmayan beyan yeniden ölçüm ve ek fatura demektir.
3. LDM ile metreküpü karıştırmak. LDM taban boyudur, yüksekliği hesaba katmaz. 1,5 m yüksekliğindeki bir Euro palet 1,44 m³ hacim tutar ama LDM'si yine 0,4'tür.
4. Santimetreyle hesaplamak. 120 × 80 ÷ 2,4 = 4.000 çıkar; ölçüleri önce metreye çevirin.
5. Geniş parçaların yanındaki ölü alanı yok saymak. Yukarıdaki sandık örneğinde olduğu gibi gerçek LDM formülün verdiğinden büyük olabilir.
6. Her taşıyıcının aynı katsayıyı kullandığını varsaymak. LDM'yi ağırlığa ya da hacme çeviren değer firmaya göre değişir; teklifleri bu değeri sorarak karşılaştırın.

Parsiyel teklif için hangi bilgileri hazırlamalısınız?

Taşıyıcı LDM'yi sizin verdiğiniz bilgilerden hesaplar; eksik bilgi ya varsayımla doldurulur ya da teslim alımda düzeltilir. Teklif istemeden önce şunları hazırlayın:

• Her kalemin adedi ve palet tipi (Euro, endüstriyel ya da paletsiz)
• Yükün en dış uzunluk, genişlik ve yükseklik ölçüleri
• Kalem başına brüt ağırlık ve toplam ağırlık
• İstiflenebilir olup olmadığı ve en fazla kaç kat
• Toplam LDM ve toplam hacim (m³)
• Yükleme ve boşaltma biçimi: arkadan mı, yandan mı? Tenteli tırın yan tenteleri açıldığı için forkliftle yandan da yüklenebilir.

LDM otomatik olarak nasıl hesaplanır?

Tek tip paletli yükte LDM'yi elle hesaplamak kolaydır. Zorluk karışık yükte başlar: farklı ölçüde koliler, birkaç palet tipi, istiflenebilen ve istiflenemeyen kalemler bir arada. Bu durumda alan formülü yalnız alt sınırı verir; gerçek yük boyu parçaların dorseye nasıl yerleştiğine bağlıdır.

Ücretsiz yük hesaplama aracı hesap açmadan çalışır. Palet ya da koli ölçüsünü ve aracı seçersiniz; yerleştirme motoru yükü tarayıcınızda tek tek yerleştirir ve kaç tane sığdığını, kaç araç gerektiğini, hacimsel doluluğu ve yük boyunu (LDM) gösterir. Palet seçtiğinizde palet başına LDM de yazılır.

Çeki listesinin tamamını planlamak, karışık ürünleri yerleştirmek ve sonucu rapor olarak paylaşmak için çalışma alanı kullanılır; neler yapılabildiğini yük planlama programı nedir yazısında anlattık. StowCargo motoru yük boyunu gerçek yerleşimden ölçtüğü için taşıyıcıya bildireceğiniz değer bir tahmin değil, planın kendisidir.

Sonuç

Yükleme metresi basit bir formüle dayanır: uzunluk × genişlik ÷ 2,4. Doğru sonucu belirleyen ise doğru dış ölçüyü almak, istif beyanını gerçeğe uygun vermek ve geniş parçaların yanında kalan boşluğu hesaba katmaktır. Teklif istemeden önce yükünüzün LDM'sini, ağırlığını ve hacmini birlikte hazırlayın ve taşıyıcıya hangisiyle fiyatlayacağını sorun.

Paletli ya da kolili yükünüzün kaç LDM tuttuğunu görmek için ücretsiz yük hesaplama aracını deneyin. Çok kalemli planlar için paketleri fiyatlar sayfasında bulabilirsiniz.