Varil, rulo ve boru yükleme: konteynere kaç varil sığar?

220 litrelik çelik varil dik dizildiğinde 20' kuru konteynere 80 adet sığar: tabanda 10 × 4 = 40 varil, üstünde ikinci kat. Üçüncü kat 2,39 m'lik iç yüksekliğe girmez. 40' konteynerde ve 13,60 m tenteli tırda yer artar ama ağırlık önce biter: 210 kg'lık varilden 40' DC'ye 127, 40' HC'ye 126, tenteli tıra 114 adet konabilir.

Rulo ve boruda sayıyı en çok iki karar belirler: silindirin duruşu (eksen düşey mi, yatay mı) ve aracın iç boyu. Aşağıdaki bütün adetleri StowCargo'nun yerleştirme motoruyla ölçtük. Varil ölçüsü üreticiye göre değişir; ölçümde Ø585 × 880 mm ve dolu ağırlık 210 kg aldık.

Ölçüm tablosu: varil, rulo ve boru

Yöntem: uygulamanın varsayılan ayarları (boşluk önceliği); her kalem araca "sığdığı kadar" verildi, motor dört farklı tohumla çalıştırıldı ve en çok yerleştiren sonuç alındı. Araç iç ölçüleri ve azami yükleri uygulamanın planlama değerleridir: 20' DC 5.898 × 2.352 × 2.393 mm ve 28.200 kg, 40' DC 12.032 × 2.352 × 2.393 mm ve 26.700 kg, 40' HC 12.032 × 2.352 × 2.698 mm ve 26.500 kg, tenteli tır 13.600 × 2.480 × 2.700 mm ve 24.000 kg. Elinizdeki aracın değerleri birkaç santim ve birkaç yüz kilo farklı olabilir.

Tablodan çıkan üç sonuç:

• Ağır varilde 40' konteyner 20'liğin iki katını almaz. 20' DC'de 80 varil 16.800 kg eder ve 28.200 kg'lık azami yükün çok altında kalır; sınırı yükseklik koyar. 40' DC'de 127 varil azami yüke dayanır. Oran 2 değil, 1,6'ya yakındır.
• Rulo yatırılınca tenteli tıra 10 adet fazla girer (36'ya karşı 26).
• 6 m boru 20' konteynere girmez. İç boy 5.898 mm'dir; 6 m boru için 40' konteyner ya da tır gerekir.

Varilde sınırı yükseklik mi, ağırlık mı koyuyor?

Dik varilde iki soru var: tabana kaç sıra girer, üst üste kaç kat çıkar. 585 mm çaplı varilden 2.352 mm genişliğe 4 tane yan yana girer (2.340 mm), 5.898 mm boya 10 sıra. 880 mm boyla iki kat 1.760 mm tutar. Üçüncü kat için 2.640 mm gerekir; 20' DC'nin 2.393 mm'si yetmez, tenteli tırın 2.700 mm'si ve 40' HC'nin 2.698 mm'si yeter.

Üç kata yer olması, yükün iyi dağıldığı anlamına gelmez. Tenteli tırda 114 varil yalnız 5,85 m boy kaplar ve 23.940 kg tutar. Bu ağırlık dorsenin ön kısmında kalırsa çekiciye binen yük çok artar: dingil yükü hesaplama yazısındaki tipik dorse modelinde 20 t'luk yükün ağırlık merkezi ön duvardan en az 6,3 m geride olmalıdır. StowCargo böyle bir yükü gerektiği kadar kapıya doğru kaydırır; o zaman öndeki boşluk takozla ya da dolguyla kapatılmalıdır. Daha sakin çözüm, varilleri iki katta dorse boyunca yaymaktır.

Konteynerde aynı sorun %60 kuralı olarak karşınıza çıkar. CTU Kodu, yük ağırlığının en çok %60'ının konteyner boyunun bir yarısında durmasını önerir; ayrıntısı konteyner nasıl yüklenir yazısında. 40' HC'de 126 varil 6,44 m'ye, 40' DC'de 127 varil 9,36 m'ye sığar. İkisi de ön duvara dayalı kalırsa ağırlığın %60'ından fazlası ön yarıda toplanır. StowCargo'da Özet → Yük konumu'ndan Dengeli seçildiğinde bu kural yerleşimin parçası olur; öteki konumlarda Denge sekmesinde uyarı olarak görünür.

Kat sayısı hesap değil ambalaj sorusudur. Dolu varilin üstüne kaç kat binebileceğini varil üreticisine ya da dolumu yapan firmaya sorun. Katlar arasına kontrplak ya da boş palet gibi düz bir ara tabaka koymak üst katı oturtur.

Paletli varil: palet ölçüsü sayıyı yarıdan aşağı düşürebilir

Dört varil yan yana 1.170 × 1.170 mm'lik bir kare kaplar. Bu yüzden 800 mm genişliğindeki Euro palete dört varil sığmaz; paletli varil için kareye yakın, daha geniş paletler kullanılır. Sorun konteynerin genişliğinde çıkar: 1.200 × 1.200 mm'lik iki palet yan yana 2.400 mm ister, 20' DC'nin iç genişliği 2.352 mm'dir.

Bunu motorla ölçtük. Paletli varili tek bir birim olarak verdik: 4 varil + palet, yükseklik 1.030 mm (palet 150 mm varsayıldı), ağırlık 865 kg (4 × 210 kg + 25 kg palet, varsayım), birimler üst üste konabilir.

20' DC'de 1.200 mm'lik palet enine tek sıra kalır ve 80 varil 32'ye düşer. Palet tabanı dört varilin kapladığı kareden büyük değilse sayı paletsiz yüklemeyle aynıdır. Tenteli tırda genişlik sorun değildir (2.480 mm), ama palet darası ağırlık sınırına eklendiği için 114 yerine 108 varil sığar. CTU Kodu da (Ek 7, 3.2.6) palet ölçülerinin karayolu araçlarına göre standartlaştığını, konteynerlerin iç ölçülerine her zaman uymadığını not eder. Konteynere paletli varil yükleyecekseniz paleti konteynerin iç genişliğiyle birlikte seçin.

Paletli birimi kutu gibi hesaplamak için ücretsiz yük hesaplayıcıda özel palet seçip ölçü ve ağırlığı girmeniz yeter; hesap istemez.

Motor silindiri kutu gibi yerleştirir: gerçekte birkaç tane daha sığabilir

StowCargo silindiri çevreleyen kutusuyla yerleştirir: Ø585 mm'lik varil tabanda 585 × 585 mm'lik kare kaplar. Sonuç düzgün sıralı bir diziliştir; CTU Kodu buna "soldier stowage" der. Her sıranın bir öncekinin yuvalarına oturduğu şaşırtmalı diziliş ("offset stowage") hesaba girmez.

Şaşırtmalı dizilişte iki sıranın merkezleri arası çapın yaklaşık 0,87 katına iner (√3 ÷ 2). Buna karşılık her ikinci sıra yarım çap kaydığı için o sıraya enine bir silindir eksik sığabilir. Kazanç ölçüye bağlıdır. CTU Kodu (Ek 7, 3.2.6) küçük varilde şaşırtmalı dizilişin, büyük çaplı varilde düzgün sıranın daha verimli olabileceğini söyler. Borularda alt katın oluklarına dizmeyi de anar (3.2.5), bir uyarıyla: borular arası sürtünme düşükse üst katlar yan duvarlara yanal kuvvet bindirir.

Pratikteki anlamı şu: motorun verdiği sayı, gerçekten kurulabilen bir dizilişin sayısıdır; ölçü ve ağırlık doğruysa o kadar silindir sığar. Şaşırtmalı dizilişle borularda ve küçük çaplı silindirlerde birkaç adet daha sığabilir. Ağırlıkla sınırlanan yüklerde (40' konteynerde ve tırda varil) bu fark sayıyı değiştirmez, çünkü sınır yer değil ağırlıktır.

Rulo: yatık mı, dik mi?

Ø1.000 × 1.500 mm'lik, 650 kg'lık rulodan tenteli tıra yatık 36, dik 26 adet sığar. Fark yükseklikten gelir. Dik rulo 1.500 mm boyuyla tek kat kalır (iki kat 3.000 mm eder, iç yükseklik 2.700 mm). Yatık rulonun kesiti 1.000 mm olduğu için iki kat olur: boyuna 9 sıra, enine 2, üst üste 2. 36 rulo 23.400 kg eder ve tırın 24.000 kg'lık sınırına yaklaşır. 40' DC'de aynı rulodan yatık 32, dik 24 sığar.

Duruşu sayı değil ürün belirler. Kâğıt, film, kumaş ya da saç rulosunun hangi duruşta taşınacağını üretici söyler; planı ona göre kurun. Talimatı yazarken kelimeye de dikkat edin. Container Handbook (4.2.4.1), silindirde "dik" ve "yatık" ifadelerinin bölgeden bölgeye farklı anlaşılabildiğini ve hataya yol açtığını yazar. Plana ve depoya giden talimata "eksen düşey" ya da "eksen yatay, araç boyunca" yazmak bu karışıklığı önler.

Sabitleme duruşa göre değişir. Alman sigortacılar birliğinin taşıma bilgi servisi TIS (GDV) şunları önerir: yatık rulolar birkaç katta istiflenebilir, alt kat takozlarla tutulur ve katlar arasına sürtünmeyi artıran plastik paspas konur; dik rulolar sıkı dizilir, ölü boşluklar doldurulur, kapı tarafı ağ ya da kirişle tutulur. Takozun kendisi de sabitlenmelidir. CTU Kodu (Ek 7, 2.3.5) takozun yükün altına konan kalasa çakılmasını ister ve kapalı konteynerin ahşap tabanının genelde çivi çakmaya uygun olmadığını belirtir. Kayış ve kuvvet hesabı için yük sabitleme kuralları yazısına bakın.

Boru: aracı boy belirler

6.000 mm × Ø200 mm, 60 kg'lık borudan tenteli tıra 312 adet sığar: boyuna 2 boru (12 m), enine 12, üst üste 13 sıra. Kalan 1,6 m'ye daha kısa kalemler girebilir. 40' DC'ye 242, 40' HC'ye 286 boru sığar; fark yalnız yükseklikten gelir (11'e karşı 13 sıra). 20' konteynere 6 m boru girmez.

Boru yükünde ağırlık genelde sorun olmaz (312 boru 18.720 kg), yuvarlanma olur. Alt sıra yanlardan takozla tutulur; CTU Kodu takozun özellikle boru gibi yuvarlak yüklerde işe yaradığını yazar. Demet hâlinde gelen boruları planda demetin dış ölçüsüyle kutu olarak, tek tek dizilen boruları silindir olarak girin.

Tehlikeli madde varilleri ayrı kurala tabidir

CTU Kodu (10.3.6), tehlikeli madde içeren varillerin, yetkili makam aksini onaylamadıkça her zaman dik konmasını ister. Tablodaki "serbest" satırı (20' DC'de 106 varil) bu yüzden yalnız tehlikeli olmayan yük içindir: motor o satırda varillerin bir kısmını yatırır ve yatık varil takozsuz yuvarlanır. TIS de metal varillerin dik, sıkı ve tapa tarafı yukarıda yüklenmesini önerir.

Tehlikeli maddede ayrıştırma, etiketleme ve belge kuralları karayolunda ADR'den, denizyolunda IMDG Kodu'ndan gelir; bu yazının konusu değildir. Yüklemeden önce taşıyıcınızla ve tehlikeli madde güvenlik danışmanınızla netleştirin.

Planda silindir nasıl girilir?

StowCargo'da kalemin ayrıntısında Biçim: Silindir seçilir; boy eksen uzunluğu, en çaptır. Duruş üç seçeneklidir: Dik (eksen düşey), Yatık (eksen yatay, boyuna ya da enine) ve Serbest (motor seçer). Paletli varil gibi birimler kutu olarak, palet tabanı ve toplam yükseklikle girilir. Varsayılan boşluk önceliğinde istif yasağı yok sayılır, ama seçtiğiniz duruş korunur. Çeki listesini çalışma alanına aktardığınızda varil, koli ve palet aynı planda birlikte yerleşir.

Araç ölçülerini 20' konteyner, 40' HC konteyner ve 13,60 m tenteli tır sayfalarında bulabilirsiniz. Silindirli yüklerde en sık görülen hatalar, yük boyu kısa ama ağır bir yükün ön duvarda bırakılması ve yatık silindirin takozsuz yüklenmesidir; öteki tipik hatalar için ihracatta yükleme hataları yazısına bakabilirsiniz.